هدر ، و هر عهدى كه بسته‌ام زير پاى من است . « 1 » بنابراين ، حكمرانى و سلطهء بر مردم ، هدف اصلى امويان را تشكيل مىداد و ديگر اقدامات و فعّاليتهاى آنان از خدماتى و عمرانى گرفته تا فرهنگى و مذهبى ، همه در همين راستا و براى دستيابى به اين هدف و حفظ و تداوم آن صورت مىگرفت . مورخان نوشته‌اند : عبدالملك مروان ، پيش از خلافت ، يكى از فقهاى مدينه بود و به خاطر انس فراوانش با قرآن و مسجد ، كبوتر مسجد لقب گرفته بود . چون پدرش درگذشت و بشارت خلافت به وى داده شد ، قرآن را بست و به كنارى گذاشت و خطاب به آن گفت : لحظهء جدايى بين من و تو فرا رسيده است . « 2 » اصل بودن سلطه و عقيم بودن حكومت در بينش خلفاى اموى ، آنان را بر آن مىداشت كه با تمام توان و همه امكانات در برابر كسانى كه در ضدّيّت با حكومت آنان قرار داشته براى سرنگونى آن مىكوشيدند ، بايستند . برخورد تند و خصمانهء آنان با امامان ، علويان و حق‌جويان و آزاديخواهان در اين راستا صورت مىگرفت . ب - خط مشى تفصيلى خط مشى تفصيلى هر يك از خلفاى معاصر نخستين بخش از دوران امامت امام صادق ( ع ) در برخورد با جريانات و مسائل سياسى ، متناسب با اوضاع و احوال جامعه و ميزان دون فطرتى خليفه و جدايى او از اسلام و تربيتهاى اسلامى ، در چارچوب اهداف و خط مشيهاى كلّى دستگاه خلافت ، اتّخاذ و اجرا مىشد . در ذيل به مواردى از اين خطمشيها كه در ارتباط با موضوع اصلى بحث ماست اشاره مىكنيم . 1 - هشام بن عبدالملك در بخش تاريخ زندگى امام باقر ( ع ) به پاره‌اى از خصوصيات فردى و سياستهاى

--> ( 1 ) - ر . ك : همان مدرك ، ج 16 ، ص 14 . ( 2 ) - الفخرى ، ص 122 .